مصطفى النوراني الاردبيلي

277

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

خواص - كاربرد : تخم يا بادام كاج بادامى ، گرم و خشك ولى معتدلتر از پوست آن است . از نظر خواص مسهل است و براى بيماريهاى سينه و كليه و مثانه قوىتر از حب صنوبر است . « 1 » برگ ، پوست ، جوانه و مخصوصا ماده مترشحه مذكور كه از درخت به دست مىآيد مانند اعضاى انواع كاج‌هاى دارويى و Abies pectinata ، مىتواند به مصارف مشابه برسد . ماده اولئورزين مذكور چون به پوست بدن مىچسبد ، سابقا به مصارف تهيّه مشمع‌هاى طبى مىرسيد و چون از معايب آن اين است كه با قرار گرفتن روى پوست ، تحت اثر گرماى بدن ، جريان پيدا مىنمايد ، از اين جهت در مواقع استفاده به منظور اخير بايد با موم مخلوط شود . اين درخت به‌عنوان زينت در ايران پرورش مىيابد و نيز آن را به منظور جنگلكارى در ارتفاعات البرز و . . . كاشته‌اند . « 1 » از تمام قسمتهاى گياه جهت درمان سوء هضم ، بىخوابى ، سكسكه و عدم دفع ادرار استفاده به عمل مىآورند . برگهاى آن ، التهاب را درمان مىكنند . چوب آن مدرّ و بادشكن است و در دفع سنگ كليه به علت مدرّ بودن مفيد واقع مىگردد . اسانس حاصل از آن ، اثر تسكين دهنده دارد و در رفع ناراحتىهاى پوستى مؤثر واقع مىگردد . از چوب آن نوعى تربانتين روان تهيه مىشود كه با رعايت احتياط ، بر روى زخمها و جوش و دانه‌هاى جلدى اثر داده مىشود . « 2 » ماده صمغى حاصل از اين درخت كه بر اثر خارج شدن ترشّحات ، بر روى شاخه‌ها باقى مىماند ، طعم تلخ ، گس و اثر مسهل ، بادشكن ، مدرّ ، آرام‌كننده درد و ضد كرم دارد . براى رفع سوء هاضمه و درمان التهاب‌ها مىتوان مورد استفاده قرار داد . بررسىهاى ديگر نشان داده است كه اثر قاعده‌آور و خلطآور نيز دارد و به‌علاوه مىتواند در درمان آسم ، برونشيت‌هاى مزمن ، لمباگو ، صرع ، ناراحتىهاى پوستى و خارش مفيد واقع گردد . اسانس آن اثر كاهش دهنده التهاب دارد و نيز در ايران نمىرويد . « 3 »

--> ( 1 ) - معارف گياهى ، ج 3 ، ص 54 . ( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 3 ، ص 323 . ( 2 ) - همان . ( 3 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ص 321 .